Thời gian qua, thực hiện Luật Phòng chống tác hại thuốc lá (PCTHTL) với sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành liên quan, hoạt động tuyên truyền, cung cấp cho người dân những thông tin quan trọng về tác hại của khói thuốc lá đối với sức khỏe được chú trọng đẩy mạnh. Cùng với đó, các ngành, đơn vị trong tỉnh cũng có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng môi trường không khói thuốc lá. Được cung cấp thông tin về tác hại của hút thuốc lá đối với sức khỏe nên ý thức của đại đa số người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng có nhiều người tự nguyện từ bỏ thuốc lá để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình thực thi Luật PCTHTL vẫn còn nhiều bất cập.
Các hoạt động tập huấn về phòng chống tác hại thuốc lá được đẩy mạnh trên địa bàn tỉnh
Ở một số nơi công cộng hay cơ quan, công sở, tình trạng hút thuốc lá vẫn còn diễn ra. Một bộ phận học sinh dưới 18 tuổi tại các trường học vẫn còn hút thuốc lá. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc thực thi luật chưa hiệu quả như: Lực lượng xử phạt các vi phạm còn mỏng; công tác tuyên truyền, vận động chưa đủ sức thuyết phục; việc thực hiện xử phạt đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm công cộng có quy định cấm trên thực tế vẫn còn nhiều khó khăn.
Cùng với đó, kế hoạch PCTHTL chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục. Công tác phối hợp giữa các ban, ngành, cơ quan trong công tác tuyên truyền, xử lý vi phạm pháp luật chưa đồng bộ, chặt chẽ… Một nguyên nhân nữa là do giá thuốc lá còn thấp nên nhiều người dễ dàng mua được thuốc để hút. Việc xử phạt các vi phạm về điểm bán chưa được tiến hành thường xuyên, triệt để, do vậy người hút thuốc không gặp bất cứ trở ngại nào từ phía cơ quan chức năng nên họ còn “thờ ơ” với các quy định của luật.
Tăng cường tuyên truyền, giám sát về PCTH thuốc lá tại hộ gia đình
Ngày 28/9/2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 117/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2020. Đối với lĩnh vực thuốc lá, Nghị định 117 quy định, phạt tiền từ 1 – 3 triệu đồng đối với hành vi không có biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi tại điểm bán của đại lý bán buôn, bán lẻ thuốc lá. Phạt tiền từ 3 – 5 triệu đồng đối với một trong các hành vi như: Trưng bày quá một bao hoặc một tút hoặc một hộp của một nhãn hiệu thuốc lá tại đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ thuốc lá; bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; bán, cung cấp thuốc lá không ghi nhãn, không in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá theo quy định của pháp luật.
Trường hợp bán thuốc lá không ghi nhãn, không in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá là thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả thì thực hiện xử phạt theo quy định của pháp luật về hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tại Khoản 1, Điều 25, Nghị định số 117/2020/NĐCP cũng quy định phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200 – 500 ngàn đồng đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. Khoản 1, Điều 29, Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200 – 500 ngàn đồng đối với người từ đủ 16 tuổi nhưng chưa đủ 18 tuổi có hành vi sử dụng thuốc lá…
Trong Điều 27 – Vi phạm quy định về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá nêu rõ: Điều 1, phạt tiền từ 20 – 30 triệu đồng đối với một trong các hành vi như: In cảnh báo sức khỏe không đúng mẫu, vị trí, diện tích và màu sắc theo quy định của pháp luật; không thay đổi định kỳ 2 năm một lần cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá theo quy định của pháp luật; không ghi rõ số lượng điếu đối với bao thuốc lá dạng điếu hoặc trọng lượng đối với các loại thuốc lá khác; sử dụng từ, cụm từ làm người đọc, người sử dụng hiểu thuốc lá là ít có hại hoặc hiểu sai về tác hại của thuốc lá và khói thuốc lá đối với sức khỏe con người. Tại Điều 2, phạt tiền từ 30 – 40 triệu đồng đối với một trong các hành vi như: Không in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá theo quy định của pháp luật đối với thuốc lá sản xuất, nhập khẩu để tiêu thụ tại Việt Nam. Ký hợp đồng, sản xuất thuốc lá mang nhãn hiệu nước ngoài để tiêu thụ trong nước khi chưa được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền…
Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 117/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó có những quy định xử phạt đối với lĩnh vực thuốc lá thực sự cần thiết và thiết thực trong giai đoạn hiện nay. Cùng với việc thực hiện tốt nghị định, để PCTHTL hiệu quả cần nêu cao trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương và tăng cường hơn nữa lực lượng thực thi pháp luật. Công tác tuyên truyền cần phải được đẩy mạnh hơn nữa với nhiều hình thức phong phú, đa dạng. Đồng thời, cần có cơ chế khen thưởng kịp thời đối với các cá nhân, tập thể thực hiện tốt các hoạt động PCTHTL. Việc thực thi luật đòi hỏi sự vào cuộc kiên quyết hơn nữa của các cấp chính quyền, cơ quan đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác PCTHTL.
Ngọc Nga